Zobowiązanie przemienne to instytucja prawa cywilnego regulowana przez artykuł 365 Kodeksu cywilnego. Chodzi o sytuację, w której dłużnik może się wywiązać z zobowiązania wobec wierzyciela, wykonując jedno z wielu świadczeń. Mogą one mieć rozmaitą treść, a także dotyczyć innego przedmiotu.

W przypadku braku innego postawienia umownego, wyboru świadczenia dokonuje dłużnik. Może on zakomunikować swój wybór wierzycielowi lub od razu spełnić świadczenie bez uprzedniej informacji. Strony mogą też wybrać osobę trzecią, która zadecyduje, które z alternatywnych świadczeń ma zostać spełnione. Ma ona obowiązek poinformowania o swoim wyborze obie strony. Jeżeli decyzja nie zostanie podjęta przez osobę trzecią – obie strony mają możliwość wyznaczenia jej konkretnego terminu. W przypadku, gdy upłynie on, a wyboru nadal nie będzie sprawę przejmuje sąd i to on wyznacza wówczas, które świadczenie ma zostać spełnione.

Zobacz też w temacie ochrony danych osobowych: https://www.perfectinfo.pl/przechowywanie-dokumentacji-pracowniczej

Warto dodać, że w przypadku, gdy wszystkie alternatywne świadczenia są dotknięte niemożliwością pierwotną (są niewykonalne od momentu zawarcia) całe zobowiązanie przemienne jest nieważne. Logicznym jest więc, że jeżeli jedno świadczenie jest niemożliwe do wykonania, a drugie jak najbardziej – zobowiązanie spełnia się właśnie tym drugim.

Od zobowiązania przemiennego w prawie cywilnym odróżnia się inną, podobną instytucję – upoważnienie przemienne nazywane z języka łacińskiego facultas alternativa. Chodzi o to sytuację, w której świadczenie główne jest jasno określone, ale z zobowiązania można zwolnić się wykonując także inne. Podstawowa różnica między zobowiązaniami a upoważnieniami przemiennymi leży w zagadnieniu niemożliwości pierwotnej. Jeżeli świadczenie główne jest dotknięte ową niemożliwością pierwotną to zobowiązanie jest nieważne, nawet jeżeli ewentualne zastępcze świadczenia mogłyby być wykonalne przez dłużnika.